Bir ceza davasında yargılama sırasında mahkeme heyetinin değişmesi, 'doğrudan doğruyalık' ilkesini nasıl etkiler? AYM'nin Erdal Sonduk kararında, bu ilkenin ihlal edilip edilmediğini değerlendirirken kullandığı ikili testi (heyet değişikliğinin niteliği ve telafi edici güvenceler) açıklayınız.

Yargılama sırasında mahkeme heyetinin değişmesi, 'doğrudan doğruyalık' ilkesini doğrudan zedeler, çünkü kararı veren hakimlerin bir kısmı veya tamamı, delillerin ortaya konulduğu ve tartışıldığı celselerde bulunmamış olur. Ancak her heyet değişikliği otomatik olarak adil yargılanma hakkının ihlali anlamına gelmez. Metinde analiz edilen AYM'nin Erdal Sonduk kararında, bu durumu değerlendirmek için ikili bir test uygulanmıştır: 1) Heyet Değişikliğinin Niteliği ve Kapsamı: Mahkeme heyeti tamamen mi değişti, yoksa kısmen mi? Mahkumiyet kararında belirleyici olan deliller (örneğin kilit tanık beyanları), yeni heyet üyelerinin katılmadığı celselerde mi toplandı? Eğer heyet tamamen değişmişse veya yeni heyetin çoğunluğu belirleyici delillere doğrudan temas etmemişse, ihlal ihtimali artar. Erdal Sonduk kararında, hükmü veren üç hakimden ikisinin tanıkların dinlendiği celselere katılmadığı tespit edilmiştir. 2) Telafi Edici Güvencelerin Sağlanıp Sağlanmadığı: İlk şarttaki sakıncayı giderecek telafi edici güvenceler sağlanmış mıdır? AYM, bu güvenceler arasında, beyanları mahkumiyette belirleyici olan ve güvenilirlikleri tartışmalı olan tanıkların yeni heyet tarafından 'yeniden dinlenilmesi'ni en önemli güvence olarak görür. Ayrıca, sanığın bu yöndeki taleplerinin dikkate alınması, istinaf aşamasında duruşma açılarak bu eksikliğin giderilmesi de birer telafi mekanizmasıdır. Erdal Sonduk olayında, tanıkların yeniden dinlenmemesi ve bu yöndeki itirazların dikkate alınmaması nedeniyle AYM, telafi edici güvencelerin sağlanmadığına ve doğrudan doğruyalık ilkesiyle bağlantılı adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.