CMK m.119 ve PVSK hükümleri uyarınca 'arama' tedbirinin hukuka uygunluğu için gereken 'yazılı emir' veya 'hakim kararı' şartının istisnaları nelerdir? Metinde belirtilen 'Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 8. maddesinde sayılan halleri analiz ediniz.

Kural olarak arama, hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan halde savcının, ona ulaşılamıyorsa kolluk amirinin 'yazılı emri' ile yapılabilir (CMK m.119). Ancak bu kuralın bazı istisnaları vardır. Metinde atıf yapılan Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği m.8, bu istisnai halleri düzenler. Bu haller şunlardır: 1) Hakkında tutuklama, yakalama emri veya zorla getirme kararı bulunan kişinin yakalandığında üstünün aranması. 2) Yakalanan kişinin kendisine veya başkalarına zarar vermesini önlemek amacıyla yapılan kaba üst araması (yoklama). 3) Gözaltına alınan kişinin nezarethaneye konulmadan önce aranması. 4) Gümrük kanunları uyarınca gümrük görevlilerince yapılan aramalar. 5) Suçüstü hali: Suç işlenirken veya hemen sonrasında failin delillerle birlikte yakalandığı durumlarda, delillerin karartılmasını önlemek amacıyla yapılan arama. 6) Hayati Tehlike ve Yardım Çağrıları: Bir tehlikeyi ortadan kaldırmak veya yardım çağrısı üzerine konut gibi yerlere girmek. Bu istisnalar, gecikmenin telafisi imkansız zararlar doğuracağı veya aramanın zaten başka bir meşru yetkinin doğal bir sonucu olduğu durumlarda, arama kararı/emri alma formalitesini ortadan kaldırarak hızlı hareket etmeyi sağlamayı amaçlar.