Zorunlu aşı uygulamasının İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (İHAS) açısından bir ihlal oluşturup oluşturmayacağı, İHAM'ın Solomakhin/Ukrayna kararı ışığında nasıl değerlendirilir? Devletin bu konudaki pozitif ve negatif yükümlülüklerini açıklayınız.

Zorunlu aşı uygulaması, kişinin rızası dışında vücuduna yapılan bir müdahale olduğu için İHAS m.8'de düzenlenen 'özel hayata saygı hakkı' kapsamına girer. Ancak bu hak mutlak değildir ve m.8/2'de belirtilen koşullarda (kanunla öngörülme, meşru amaç, demokratik bir toplumda gereklilik) sınırlandırılabilir. Metinde atıf yapılan İHAM'ın Solomakhin/Ukrayna kararında, genel sağlığın korunması ve salgın hastalıkların yayılmasının önlenmesi meşru bir amaç olarak kabul edilmiştir. Mahkeme, bu amaçla ve kanunla öngörülmek kaydıyla yapılan zorunlu aşı uygulamasının, bireyin menfaatine karşı kamu sağlığı menfaatinin üstün tutulması nedeniyle m.8'i ihlal etmeyeceğine karar vermiştir. Devletin negatif yükümlülüğü, keyfi olarak kişileri aşıya zorlamamaktır. Pozitif yükümlülüğü ise İHAS m.2 (yaşam hakkı) kapsamında, salgın hastalıklara karşı halkın yaşamını ve sağlığını korumak için gerekli tedbirleri almaktır. Bu tedbirlerden biri de aşı olabilir. Ancak, devletin pozitif yükümlülüğü aynı zamanda aşı uygulamasının güvenli bir şekilde yapılmasını da içerir. Aşı öncesi gerekli kontrollerin yapılmaması veya aşı sonucu ciddi yan etkiler oluşması halinde devletin sorumluluğu (hem m.8 hem de m.2 kapsamında) doğabilir.