Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 8. maddesinde sayılan 'karar alınmadan yapılacak arama' hallerinden olan 'suçüstü halinde yapılan arama'nın kapsamını ve sınırlarını açıklayınız. Kolluğun, sokakta devriye gezerken bir kişinin şüpheli hareketler sergilemesi üzerine, bu durumu 'suçüstü hali' olarak nitelendirip derhal arama yapması hukuka uygun mudur?

Cevap: 'Suçüstü hali' (CMK m. 2/1-j), işlenmekte olan suçu veya henüz işlenmiş olan fiil ile fiilin işlenmesinden hemen sonra takip edilerek yakalanan kişinin işlediği suçu ifade eder. Bu tanım, somut ve açık bir suçun işlendiğine dair bir belirti olmasını gerektirir. Kolluğun, bir kişiyi elinde kanlı bir bıçakla kaçarken görmesi veya bir dükkandan alarm çalarken birinin koşarak çıktığını görmesi gibi durumlar suçüstü halidir ve bu durumda delillerin kaybolmasını önlemek için derhal arama yapılabilir. Ancak, kolluğun sadece bir kişinin 'şüpheli hareketler sergilemesi' gibi soyut ve subjektif bir değerlendirmeye dayanarak durumu 'suçüstü hali' olarak nitelendirip arama yapması hukuka uygun değildir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 27.09.2023 tarihli, 2023/129 E. sayılı kararında da belirtildiği gibi, suçüstü halinin varlığından söz edilebilmesi için somut bir suçun işlendiğine dair açık emareler gerekir. Sadece şüphe, arama için yeterli değildir; bu durumda kolluğun yapması gereken, CMK m. 119'daki usule göre hâkimden karar veya savcıdan/kolluk amirinden yazılı emir almaktır. Aksi takdirde yapılan arama hukuka aykırı olur. (Kaynak: sen.av.tr/tr/makale/hakim-karari-veya-yazili-emir-olmaksizin-yapilan-arama)